Do końca stycznia 2026 r. można zgłaszać się do udziału w projekcie Instytutu Pileckiego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”, polegającym na odkrywaniu, badaniu i dokumentowaniu historii związanych z lokalnymi miejscami pamięci. Miejscem takim może być zarówno obiekt architektoniczny czy pomnik, jak i interesująca osoba, fotografia, wydarzenie – istotne jest znaczenie dla lokalnej historii. Celem projektu jest upowszechnienie wiedzy o miejscu pamięci w ciekawy, nieszablonowy sposób oraz stworzenie dokumentacji, która zdeponowana w miejscowej bibliotece, domu kultury czy muzeum, uratuje lokalne dziedzictwo od zapomnienia. Uczestnicy projektu będą mogli zaprezentować efekty swojej pracy podczas finałowego zjazdu w czerwcu 2026 r. w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego.

Grafika: Instytut Pileckiego

– Pracując z lokalnymi społecznościami, np. przy programie „Zawołani po imieniu”,  widzimy, jak ciekawe historie mają do opowiedzenia i jak żywa jest w nich jeszcze pamięć XX wieku – mówi Kamila Sachnowska, kierowniczka Działu Edukacji Instytutu Pileckiego. – Jednocześnie dostrzegamy, jak ta pamięć wrażliwa jest na upływ czasu. Pamiętający są często osobami starszymi, odchodzą, młodsi z kolei wyjeżdżają z małych ojczyzn za pracą czy wykształceniem. Gdy ich zabraknie, zabraknie też „nośnika” pamięci tworzącej lokalną tożsamość. Uratujmy tę pamięć razem! – apeluje Kamila Sachnowska.

Nawet najbardziej niepozorna miejscowość kryje swoją historię. Czasem zapisano ją na kamieniu, tablicy czy zabytkowym murze. Innym razem, przeciwnie, nie została jeszcze utrwalona – żyje w ludzkiej pamięci, w opowieściach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. „Pamięć miejsca, miejsca pamięci” to projekt, który zachęca do odkrywania i utrwalania tych wyjątkowych historii na mapie mentalnej danej wspólnoty. Instytut Pileckiego proponuje, by utrwalone historie jak najszerzej zaprezentować, skatalogować, a ich dokumentację przekazać do lokalnej biblioteki lub muzeum – by każdy zainteresowany mógł do niej trafić nawet gdy zabraknie osób pamiętających dawne wydarzenia.

Projekt wystartował w listopadzie 2025 r. Zgłoszenia przyjmowane są do końca stycznia 2026 r. Wyzwanie podjąć może każdy, kto stworzy w swojej miejscowości grupę zaangażowanych osób w dowolnym wieku i wypełni formularz na stronie Instytutu Pileckiego. Od lutego do maja trwać będzie dokumentowanie wybranych „miejsc pamięci” – w tym czasie uczestnicy mogą liczyć na merytoryczne wsparcie ekspertów z Instytutu. W czerwcu ci, którzy pomyślnie ukończą działania projektowe i prześlą organizatorom sprawozdania, zostaną zaproszeni do Warszawy na uroczysty Finał. 

– Na finałowej gali chcemy oddać głos uczestnikom projektu. Będą tam mogli zaprezentować swoje prace innym zespołom oraz ekspertom z Instytutu Pileckiego. Każdy uczestniczący zespół otrzyma informację zwrotną o mocnych i słabych stronach swojego dzieła, by kolejne projekty udały się jeszcze lepiej – deklaruje Kamila Sachnowska.

Szczegółowe informacje o projekcie, materiały instruktażowe i formularz zgłoszeniowy na stronie Instytutu Pileckiego.

źródło: Instytut Pileckiego